بررسی تأثیر پی های مجاور مستطیلی بر ظرفیت باربری با استفاده از نرم افزار Flac 3D

ماهنامه ي فني - تخصصي دانش نما، شماره ي پياپي 173-172.

 

نویسندگان: (1) مهندس امیر فتحعلی زاده (2) دکتر محمدعلی روشن ضمیر (3)دکتر مسعود میرمحمد صادقی
1- دانشجوی کارشناسی ارشد عمران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان.
2- عضو هیأت علمی دانشکده ی مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی اصفهان.
3-عضو هیأت علمی دانشکده ی علمی پژوهشی صنعت آب و برق اصفهان.


چکیده

به دلیل نبود موقعیت های مناسب برای ساخت و ساز و قرار گرفتن سازه های بزر گ و کوچک در کنار یکدیگر، پی های مجاور هم، در موقعیت مورد نظر با هم تداخل پیدا می کنند. در این پژوهش با استفاده از روش عددی تفاضل محدود به بررسی تأثیر پی های مجاور مستطیلی بر ظرفیت باربری پرداخته شده است.

با به کارگیری نرم افزار Flac 3D و بر اساس تحلیل حساسیت های انجام گرفته، پی های مجاور مستطیلی واقع بر خاک ماسه ای در عمق های مختلف و در فواصل مختلف مدل سازی گردیده و میزان تأثیر تداخل پی ها بر ظرفیت باربری محاسبه شده است.

کلید واژه ها: ظرفیت باربری، اندرکنش پی های مجاور، راندمان.

 

مقدمه
بار تمام سازه های مهندسیِ متکی به زمین باید توسط نوعی عنصر واسطه ای به نام پی تحمل شود. پی بخشی از یک سیستم مهندسی است که بارهای تحمیلی و وزن خود را به خاک یا سنگِ زیرین و به درون آن انتقال می دهد. بدین ترتیب، افزون بر تنش های موجود در توده ی خاک که از وزن خود خاک و تاریخچه ی ژئوتکنیکی ناشی می شوند، تنش های دیگری نیز (به جز در سطح زمین) ایجاد می شوند. خاکِ بسترِ، این سازه های مهندسی بدون آن که دچار گسیختگی برشی شود، باید بارهای ناشی از سازه ی مهندسیِ روی خود را تحمل نماید. همچنین نشست های حاصل شده نیز باید در حدِ تحمل سازه باشد، زیرا نشست های بیش از حد منجر به آسیب دیدگی سازه می شود. از این رو بررسی مقاومت برشی بستر و نشست هر سازه ای از اهمیت و ضرورتی خاص برخوردار است. با توجه به مطالب یاد شده، اهمیت بررسی ظرفیت باربری و نشست خاک ایجاد می کند که تخمین دقیقی از آن ها در رابطه با سازه ی مورد نظر در دست باشد. در جهان کنونی به دلیل ساخت و سازهای عظیم و به علت قرار گرفتن سازه های بزرگ و کوچک در کنار یکدیگر، همچنین در اثر وجود بارهای سنگین و نبود موقعیت های مناسب برای ساخت و ساز، مهندسان ناچار به قرار دادن پی ها در مجاورت یکدیگر می باشند. بنابراین، پی ها در موقعیت مورد نظر تا حدی با هم تداخل پیدا می کنند. از همین رو مطالعات اندرکنش بین فونداسیون ها و خاک تکیه گاه آن ها از اصول و موارد مهم برای مهندسان سازه و ژئوتکنیک به شمار می آید.
مطالعات محققان پیشین در زمینه ی پی های نواری بوده و حاکی از اثر افزایشی اندرکنش پی های نواری بر ظرفیت باربری می باشد [1، 2، 3، 4، 5 و 6]؛ ولی تا کنون تحقیق جامعی در مورد پی های مستطیلی انجام نگرفته است. از این رو در پژوهش حاضر به بررسی تأثیر اندرکنش پی های مجاور مستطیلی بر ظرفیت باربری پرداخته شده است.

تعریف مسأله ی مورد تحلیل

در این پژوهش تأثیر پی های مجاور مستطیلی زبر و صلبِ قرار گرفته بر خاک غیر چسبنده در عمق های D=0,B,2B بررسی شده است. همچنین پی ها دارای عرض یکسان یک متر فرض شده اند و تحت بار مرکزی قرار گرفته اند. برای تحلیل، از یک مدل الاستوپلاستیک خط مبتنی بر معیار موهر کولمب استفاده شده است که به پارامترهای مدول یانگ، ضریب پوآسون، وزن واحد خاک، زاویه ی اصطکاک و زاویه ی اتساع نیازمند است.
یکی از مشکلات مهم در این مدل سازی ها ایجاد نقطه ی منفرد در گوشه ی پی ها می باشد. در خارج از کناره ی پی، تنش قائم در سطح خاک صفر بوده و بنابراین مقاومت برشی ماسه نیز صفر می باشد. در نزدیکی سطح خاک، تنش اصلی حداکثر به صورت افقی عمل نموده و در زیر پی، برای پی های زبر، تنش اصلی حداکثر دارای جهات مختلفی نسبت به حالت قائم می باشد. بنابراین، در لبه ی پی ها جهات اصلی به صورت متناوب تغییر می کند که این مسأله باعث ایجاد مشکلات محاسباتی می گردد. بنابراین، در استفاده از روش تفاضل محدودِ به کار رفته در نرم افزار     Flac 3D ، از المان های ریز در محدوده ی کناره ی پی استفاده شده است، تا از گسترش حداکثر نیروی متعادل در این محدوده جلوگیری شود. نمونه ای از مش بندی انجام گرفته برای یک پی مستطیلی در شکل 1 نشان داده شده است. همان طور که در شکل دیده می شود، مش بندی با نزدیک شدن به کناره ها و زیر پی ریزتر شده است.

 

روش تحلیل
در این پژوهش، از برنامه ی تفاضل محدود Flac 3D برای انجام تحلیل ها استفاده شده است. این برنامه در ادامه به اختصار توضیح داده شده است.

معرفی نرم افزار تفاضل محدود [[ Flac 3D
این نرم افزار بر مبنای تفاضل محدود بوده و توانایی شبیه سازی رفتار سازه های بنا شده بر روی خاک، سنگ و دیگر مواد را هنگامی که به حد تسلیم می رسند و وارد جریان پلاستیک می شوند، دارا می باشد. این نرم افزار از روش حل Explicit برای حل مسائل استفاده می کند که در این روش میان پاسخ ها وابستگی برقرار نبوده و در هر لحظه می توان حل معادله برای هر گروه را انجام داد. در این برنامه برای هر گروه با استفاده از معادله ی حرکت ارتعاشی، یک معادله ی دیفرانسیلی جزئی نوشته شده و سپس معادلات بر اساس روش انتگرال بازه ای حل می شوند. در این روش محدودیت هایی ناشی ازوابستگی جواب ها به شکل مش بندی و نحوه ی اعمال شرایط مرزی وجود دارد.

 

فرآیند حل مسائل در این برنامه به این شرح است:
1-اعمال سرعت، جابه جایی یا نیروهای گرهی در زمان و تعیین شتاب های گرهی حاصل.

2- انتگرال گیری از شتاب های گرهی در رسیدن به سرعت و جابه جایی گره ها در بازه ی
3- با داشتن جابه جایی یا سرعت گره ها و با به کارگیری مدل رفتاری مناسب، تنش های جدید محاسبه

می گردند.
4- نیروهای داخلی گره ها با انتگرال گیری از تنش روی مرز المان ها محاسبه می شوند.
5- نیروی نامتعادل با مقدار حداقلِ تعریف شده مقایسه می شوند.
6-اگر کم تراز مقدار حداقل بود، تحلیل پایان می پذیرد.
7-اگر بیش تر از مقدار حداقل بود، دوباره به مرحله ی 1 بازمی گردد.

 

همچنین، در برنامه مدل های رفتاری مختلفی وجود دارند که در این پژوهش از یک مدل رفتاری الاستوپلاستیک براساس معیار گسیختگی موهر کولمب استفاده شده است.

 

تحلیل مقدماتی

به عنوان نخستین مرحله در انجام تحقیق، مجموعه ای از تحلیل ها برای پی های زبر و صلبِ قرار گرفته بر خاک های ماسه ای انجام گرفت. برای ایجاد زبری از جابه جایی گره های زیر پی در جهات افقی جلوگیری شد. در محاسبات تحلیلی انجام گرفته، برخی مشخصات مش بندی و ابعاد محیط خاکی، عوامل کنترل کننده ی تحلیل (مانند میزان جابه جایی اعمال شده در هر مرحله) و پارامترهای مورد نیاز برای معیار گسیختگی موهر کولمب تغییر داده شد، تا میزان حساسیت نتابج به این تغییرات به منظور دست یابی به یک روش قابل قبول برای دیگر تحلیل ها به دست آید. تحلیل ها برای زوایای اصطکاک (45-30) انجام گرفته است. مقدار مدول یانگ با توجه به این که دامنه ی تغییراتِ آن برای خاک های ماسه ای شل تا متراکم در محدوده (80-25) مگاپاسکال می باشد، متناسب با زاویه ی اصطکاک مربوطه انتخاب گردیده است [7]. همچنین، مقدار ضریب پوآسون نیز متناسب با هر زاویه ی اصطکاک مطابق با روابط 1 و 2 محاسبه شده است [8[به دلیل نبود خاک های کاملاً گردگوشه یا تیزگوشه در طبیعت، ترکیبی مساوی از آن ها برای محاسبه ی زاویه ی اتساع استفاده شده است. مقدار زاویه ی اتساع با فرض مقدار زاویه ی اصطکاک حدی برابر با 30 درجه (مقدار متوسط حاصل از خاک های گردگوشه و تیزگوشه)، با استفاده از رابطه ی 3 محاسبه شده است ]9[ . با افزایش زاویه ی اصطکاک، وزن واحد خاک نیز افزایش می یابد.



 

با توجه به این که به ازای هر زاویه ی اصطکاک مشخص نمی توان وزن واحد مشخصی در نظر گرفت، در این پژوهش به منظور یکسان سازی تحلیل ها از وزن واحد 18   برای بررسی ظرفیت باربری در کل تحلیل ها استفاده شده است.
در همه ی مدل سازی ها با توجه به تقارن، ربع هندسه ی محیط مدل گردیده است. همچنین جابه جایی در راستای قائم برای مرزهای عمودی آزاد در نظر گرفته شده است. در هر یک از تحلیل ها، ظرفیت باربری پی ها با استفاده از جمع نیروهای قائم گره ی واقع در زیر پی و سپس تقسیم آن بر ربع مساحت پی به دست آمده است.

تحلیل ها
پس از انتخاب پارامترهای مورد نیاز برای انجام تحلیل ها، مدل سازی پی های مستطیلی مجاور هم در عمق ها و در فواصل مختلف انجام گرفت و میزان کارآیی پی های مجاور هم محاسبه شد. در این تحقیق برابر با فاصله ی مرکز تا مرکز پی ها فرض شده است. همچنین قابل ذکر است که عامل راندمان به صورت نسبت ظرفیت باربری پی های مجاور به ظرفیت باربری پی های منفرد محاسبه شده است. به عبارت دیگر، وقتی که پی ها هیچ تأثیری بر یکدیگر نداشته باشند، راندمان برابر با یک خواهد بود.
نتایج به دست آمده از تحلیل ها در شکل های 2 تا 4 نشان داده شده اند. برای مقایسه و نتیجه گیری بهتر، نمودارهای مربوط به تغیرات حداکثر کارآیی با عمق در شکل 5 نشان داده شده است.

 



 

 

 

 

جمع بندی و نتیجه گیری

بر اساس مدل سازی های انجام گرفته با نرم افزار Flac 3D و با توجه به نمودارهای ارائه شده در رابطه با تأثیر پی های مجاور مستطیلی بر ظرفیت باربری، نتایج زیر به دست آمده است:

1- با توجه به نتایج حاصل از این تحقیق، قرار گرفتن پی ها در مجاورت یکدیگر، باعث افزایش ظرفیت باربری و کارآیی آن ها می گردد.
2- کارآیی پی های مجاور به لحاظ ظرفیت باربری تا روند افزایشی نشان می دهد؛ به نحوی که می توان این محدوده را به عنوان فاصله ای که دو پی به صورت یک پی با عرض رفتار می کنند، در نظر گرفت.
3- با افزایش فاصله ی پی ها از میزان ظرفیت باربری و تأثیر آن ها بر یکدیگر کاسته می شود. این فاصله بر ای زاویه ی اصطکاک 30 درجه در محدوده ی برای زاویه ی اصطکاک 35 درجه در محدوده ی برای زاویه ی اصطکاک 40 درجه در محدوده ی و برای زاویه ی اصطکاک 45 درجه در محدوده ی می باشد. به طور کلی می توان گفت برای پی های مستطیلی در فاصله ی حداکثر 6 برابر عرض متوسط پی ها این تأثیر متوقف می گردد.
4-در تمامی نتایج به دست آمده از مدل سازی ها، با افزایش عمق، میزان حداکثر کارآیی افزایش یافته و حداکثر فاصله ی مؤثر اندرکنشی افزایش چندانی نیافته است. همچنین با افزایش زاویه ی اصطکاک مقدار حداکثر کارآیی و حداکثر فاصله ی مؤثر اندرکشی افزایش یافته است. در مورد پی های مستطیلی، نتایج به دست آمده حاکی از افزایش میزان حداکثر کارآیی با افزایش نسبت L/B می باشد.


مراجع:

 [1] Stuart, J.G. (1962). “Interference Between Foundation with Special Reference to Surface Footings in Sand”. Geotechnique, 12(1): 15-22.
[2] Das, B. M. and Larbi-Cherif, S. (1983). “Ultimate Bearing Capacity of Closely Spaced Strip Foundatins”. Transportation Research Record 945, TRB: 37-39.
[3] Graham, J and Raymond, G.P and Suppiah, A. (1984). “Bearing capacity of three closely spaced footings on sand”. Geotechnique, 34:2:173-182.
[4] Awad, Mohammed.A and El-Mezaini, Nasreddin. S. (2001). “Efecct of footings interaction on bearing capacity and settlement of sandy soil”. Journal of Islamic University of Gaza, V.9No.1,P.43-55.
[5] Herle, Ivo and Feda, jaroslav. (2001). “Interaction of spread footings with sandy subsoil”. Parp 1: state of the art. Engineering MECHANICS, vol.8,No.2,O.1-12.
[6] Hazell Edmund. (2004). “Interaction of closely spaced strip footings”. Department of Engineering Science 2004 Fourth Year Project Report, Jesus College University of Oxford.
[7] Bowles, J. (1996). “Foundation Analysis And Design”. (5th Ed). Mc Graw-hill.
[8] Das, B.M. (1997). “Advanced Soil Mechanics”. (2nd Ed).
[9] Reference Manual Flac3D. (2002). “Fast Lagrangian Analysis of Continua in 3Dimensions Version 2.1”, Minneapolis, Minnesota 55415 USA.

معرفی جاذبه‌های گردشگری شهرستان ارومیه

شهر ارومیه در جلگه‌ای‌ به طول‌۷۰ کیلومتری و عرض ۳۰ کیلومتر در کنار دریاچه‌ی ارومیه گسترده است. پیشینه‌ی تاریخی و استقرار این شهر در مسیر قفقاز، ارمنستان، آسیای صغیر و بین‌النهرین و نیز زمین‌های بارور‌‌‌‌‌‌ و آب و هوای مساعد، اهمیت بسیار ویژه‌ای را به آن بخشیده است.

انتساب چند زرتشتی که در هنگام تولد عیسی(ع) به بیت اللحم رفته بودند و در ارومیه مدفونند حاکی از آن است که این شهر یکی از بزرگترین کانون‌‌های مذهبی و اجتماعی گذشته‌‌های دور بوده است و سرداران ‌و امپراطوران روم جهت دستیابی به آتشکده‌ی بزرگ زرتشتیان (آذرگشنسب) و پایتخت ساسانیان (گزناتخت سلیمان – بارها از آن عبور کرده‌اند(.

نام باستانی این شهر و دریاچه آن چی چست و چی چتا است. سریانیان آن را اورمیا و ارمنی‌ها اورمی و اعراب آنرا ارمیّه و ایرانیان ارومی یا ارومیه نوشته‌اند. بعد از اسلام نیز ارومیه دومین شهر مهم آذر‌بایجان، پس از مراغه، به شمار می‌رفت.

مسجد جامع ارومیه

مسجد جامع یکی از آثار کهن و قدیمی شهر تاریخی ارومیه است و در خیابان اقبال قرار دارد. این مسجد در میان بازار قدیمی شهر واقع شده و یکی از ارکان اصلی بافت قدیمی شهر است. برخی از محققان معتقدند این بنا ابتدا آتشکده بود و بعد از تسلط مسلمین ویران شد و سپس در قرن هفتم هـ. ق بر روی آن مسجدی ساخته شد. به اعتقاد این گروه از محققان سبک تزیینات، گچبری‌‌ها، ستون بندی‌‌ها و طاق‌‌های مسجد عیناً شبیه به سبک معماری سلجوقیان است.

تاریخ تجدید بنای این مسجد معلوم نیست، اما محراب آن در تاریخ 676 هـ.ق ساخته شده است. این مسجد به همراه سایر اجزاء بافت قدیمی شهر به ویژه بازار و راسته‌‌های آن بارها مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته است. مسجد جامع با دو در ورودی که از صحن بزرگ آن منشعب می‌شود، به بازار راه دارد

این مسجد دارای آثاری از دوره‌‌های مختلف تاریخی است.

آبشار سوله دوکل (دیزج) ارومیه

آبشار سوله دوکل از جاذبه‌های گردشگری آذربایجان غربی محسوب می‌شود. آبشار سوله دوکل از مرتفع‌ترین آبشارهای ایران است.

سوله دوکل در دامنه‌ی کوه دالانپر در منطقه‌ی مرگور واقع است. آبشار دیزج با چمن‌زارهای اطراف در نزدیکی روستای دیزج از توابع زیوه در جنوب غربی شهرستان ارومیه واقع گردیده است. این آبشار یکی از سرشاخه‌های رودخانه‌ی باراندوز چای محسوب می‌گردد.

منطقه و دریاچه‌ی مارمیشو

منطقه‌ی سیاحتی و گردشگری مارمیشو به همراه دریاچه طبیعی آن، در مرز ايران و تركيه و در 45 كيلومتري غرب شهرستان اروميه واقع شده است. وسعت آن حدود 5 هكتار است. درياچه طبیعی مارمیشو محل زيست انواع آبزيان بوده و عده زيادي از مردم براي صيد ماهي (بصورت تفريحي) به اين مكان می‌آيند. در تعطیلات نوروز و همچنین تابستان سالانه هزاران نفر برای گذراندن اوقات فراغت با خانواده‌‌های خود به این منطقه سفر می‌کنند.

سولک

آبشار سولک اروميه-موانا در فاصله حدود 40 کيلومتري غرب شهرستان اروميه و در دامنه‌‌هاي کوه دره ره‌ش قرار دارد. اين آبشار زيبا در انتهاي يک دره پر آب و ديدني در محل روستاي سولک، خودنمايي می‌کند. روستاي سولک ميان دو روستاي دربند و انبي در منطقه موانا واقع است. دره زيباي منتهي به آبشار، دره هفت کاني يا هفت چشمه نام دارد که آب روستاي سولک و آبشار آن را تأمين می‌کند. در ماه‌‌هاي گرم سال آب آبشار براي مصارف کشاورزي از بالادست آن، قطع شده و نماي زيباي آبشار را کمرنگ می‌کند ولي در فصل بهار زيبايي اين نگين طبيعت موانا به اوج می‌رسد. آبشار اصلي اين دره با حدود يک ساعت کوهپيمايي در بالادست آبشار اوليه جلوه بيشتري دارد ولي مسافران و خانواده‌‌ها به همان آبشار اوليه رضايت می‌دهند و از مواهب طبيعت آن لذت می‌برند. طبيعت زيباي منطقه موانا بيشتر متأثر از ريزآبه‌‌هاي جاري از قلل ستاره الوند، دره ره‌ش و کوه‌‌هاي ترگور است. سولک يکي از مهمترين مسيرهاي کوهنوردي در اين منطقه و محل مناسبي جهت ايجاد کمپ‌‌هاي سياحتي و پناهگاه‌‌هاي کوهستاني می‌باشد.

قلعه‌ی بردوک ارومیه

روستاي بردوك (Bardouk) در ابتداي دره سلطاني در دامنه مشرف به رودخانه كم‌آبي كه سرچشمه آن از كوه‌‌هاي تركيه است ساخته شده است. فاصله اين محل تا مرز فعلي ايران و تركيه حدود 15 كيلومتر است. قلعه و مجموعه‌ی آن با تأمين كليه‌ی شرايط ديده‌باني بر دامنه‌ی مثلثي شكل كه راس آن رو به شمال نهاده و يك سلسله زمين‌‌هاي شيبدار كه بصورت پلكاني و صخره‌‌هاي بلند كوهستان قرار گرفته‌اند، بنا گرديده است. كليه‌ی استحكامات حصار پيرامون بنا و بناهاي داخل حصار از سنگ‌‌هاي لاشه‌ای و قلوه سنگ‌‌هاي محلي با ظرافتي قابل تحسين شناخته شده‌اند. در مرتفعترين نقطه‌ی ممكن قلعه، يك برج ديده‌باني در صعب‌العبورترين جا بر روي يك تيغه‌ی كم‌عرض با سنگ‌‌هاي لاشه‌ای و ملات ساروج بنا گرديده و از داخل و خارج با گچ نرم و صاف ميان درزها و بندها بصورت لايه‌ی ضخيمي پر شده است. اين بنا كاملاً سالم و درجهات مختلف داراي روزنه جهت ديده‌باني و يك در ورودي از جبهه شرقي می‌باشد و تنها مختصر تخريبي در كنگره‌‌هاي آن ديده می‌شود.

قلعه‌ی دم دم ارومیه

اين قلعه در سال 1018 هجري قمري برفراز كوهي به همين نام در 18 كيلومتري جنوب غربي اروميه ساخته شده است. اين قلعه به علت ارتفاع زياد از سمت شمال و جنوب و اتصال آن به صخره سمت غربي كه نزديك به زمين است، داراي حصاري محكم و دروازه‌ای در سمت جنوبي است. قلعه از پنج قسمت تشكيل می‌شود كه عبارت است از : قسمت اصلي، قسمت پايين، قسمت سولوق قسمت بوزلوق و بيرون دروازه شرقي. در قسمت شرقي قلعه و منتهي اليه صخره، برجي عظيم بنا شده كه خود در حكم قلعه بوده است. آب مصرفي قلعه از حوضي تأمين می‌گرديد كه با آب باران پر می‌شد. در قسمت شمالي قلعه چشمه‌ای است كه آب كمي دارد. در كنار چشمه حوضي قرار گرفته كه با گنبدي پوشانيده شده است و براي حفاظت از آن نيز برجي احداث شده كه به قسمت اصلي متصل است و آن را سولوق (جاي آب) می‌نامند. در قسمت جنوبي داخل قلعه گودالي احداث شده بود كه زمستانها با يخ و برف پر می‌شد و زير آن حوضي ساخته شده بود كه در ايام كم آبي از آن استفاده می‌شد. براي محافظت اين قسمت نيز قلعه مانند بنا شده بود كه آن را بوزلوق (جاي يخ) يا قارليق (جاي برف) مي‌گفتند و راه آن نيز مانند سولوق مخفي بوده است.

دریاچه و کوه‌‌های دالامپر ارومیه

در منطقه مرزی زیوه (حدود 50 کیلومتری غرب ارومیه) و تقریبا در محل طلاقی مرزهای ایران؛ عراق و ترکیه دو قله بلند است بلندترین قله‌‌های این منطقه هستند که در منطقه زیوه که به یکی «بز سینا» و دیگری «دالامپر» گفته می‌شود که بخاطر همین قله، به رشته کوههای این منطقه‌ی دالامپر اطلاق می‌شود که در کوهپایه‌ی یکی از آنها روستای زیبایی وجود دارد بنام «کچله» که در بلندی یک تپه قرار دارد و وقتی از این روستا به پایین نگاه کنید کل منطقه‌ی سر سبز و بسیار زیبای زیوه دیده می‌شود و چشم‌اندازی دارد که وقتی آنرا ببینید هیچوقت فراموش نخواهید کرد در بالای این روستا و در کوهپایه‌‌های قله‌ی دالامپر جویبارهای باریک از همه جا روان است و در بالای یکی از تپه‌‌ها یک دریاچه بسیار بسیار زیبا قرار دارد که کمی پایین‌تر از آن و در جنوب دریاچه آبشار سوله دوکل قرار دارد که چیزی شبیه گنجنامه‌ی همدان و حتی زیباتر از آن می‌باشد.

چشمه‌‌های آبگرم هفت‌آباد

روستای هفت‌آباد از لحاظ ارتفاع پایین ترین روستای این دهستان از محال مرگور است، که دارای چشمه‌‌های آبگرم متعددی است که برای برخی بیماریهای استخوانی نیز خاصیت درمانی دارد و در فصل تابستان پذیرای مهمانان و گردشگران است.

روستای بند و تفرجگاه بند ارومیه

روستای گردشگاهی بند از توابع بخش مرکزی شهرستان ارومیه، در ۳ کیلومتری جنوب غربی ارومیه واقع شده است. ارتفاع این روستا از سطح دریا ۱۴۰۰ متر می‌باشد. این روستا از شمال به روستای میرآباد، از غرب به روستاهای نوشان علیا و سفلی، از طرف شرق به کلیسای سیر، جانوسلو و بزوه و از جنوب به روستای شملکان محدود شده است. آب و هوای این روستا در فصول بهار و تابستان معتدل و در پاییز و زمستان سرد است.

این روستا از دیرباز محل مبادله‌ی کالاها و بازار روستایی منطقه‌ی ارومیه بوده است و در کنار بستر رودخانه‌ی شهرچای به صورت خطی استقرار و امتداد یافته است. قدمت روستای بند به بیش از سه قرن می‌رسد. مردم روستای بند به زبان‌های آذری و کوردی سخن می‌گویند. دین رسمی آن اسلام و پیرو مذهب امام شافعی هستند

جاذبه‌های گردشگری بند

روستای بند یکی از تفرجگاه‌های اصلی مردم ارومیه است و مهم‌ترین جاذبه‌های طبیعی آن عبارتند از:

       تفرجگاه‌های حاشیه رودخانه شهرچای، 

      باغات پیرامون روستا، 

       چشم‌انداز کوهستان و تفرجگاه زمستانی بند، 

       دریاچه‌ی پشت سد شهرچای با قابلیت‌های ورزش‌های آبی، 

       تفرجگاه پیرامونی سد شهرچای.

پیست اسکی خوشاکو

پیست خوشاکو در 30 کیلومتری غرب ارومیه در منطقه‌ی راژان قرار دارد. این منطقه بدلیل برخورداری از کوه‌‌هایی با شیب مناسب و تجهیزات مرتبط موقعیت ویژه‌ای جهت فعالیت‌‌های ورزش اسکی دارد. همچنین به دلیل وجود پوشش گیاهی مناسب قابلیت ایجاد پیست اسکی روی چمن برای فصول گرم سال نیز مورد انتظار می‌باشد. پیست اسکی خوشاکوی ارومیه، ظرفیت مناسب و مساعدی برای رشد و توسعه ورزش‌‌های زمستانی در آذربایجان غربی است. پیست اسکی خوشاکوی ارومیه، یکی از کانون‌‌های مهم ورزش‌‌های زمستانی در شمال غرب کشور است. در سال‌‌های اخیر در راستای توسعه و تجهیز این مکان تفریحی اقدامات قابل توجهی انجام شده هنوز راه بسیاری برای توسعه‌ی پیست اسکی خوشاکو باقی است. خوشاکوی ارومیه با وجود ویژگی‌‌های منحصر به فرد و جذابیت‌‌های طبیعی‌اش به دلیل نبود امکانات مناسب نتوانسته رونق زیادی به وجود آورد. با توجه به قیمت بالای ابراز ورزش اسکی، وسایل را با قیمت مناسب در اختیار علاقه‌مندان قرار می‌دهند.

مجتمع ساحلی چی چست

اين مجتمع در فاصله 18 كيلومتري مسير جاده اروميه به طرف درياچه ارومیه (بندرگلمانخانه) واقع شده و داراي كليه امكانات رفاهي از قبيل: هتل، ويلا، سوئيت، رستوران، قهوه‌خانه‌ی سنتي، سكوهاي اتراق و ميادين ورزش خانوادگي می‌باشد.

دره‌ی قاسملو

این دره، یکی از تفرجگاههای مهم شهرستان ارومیه می‌باشد

دره‌ی قاسملو در حدفاصل بین ارومیه و اشنویه قرار دارد که با وسعت زیاد و چشم‌اندازهای طبیعی خود و همچنین چشمه‌‌هایی که در داخل باغ‌‌ها و دره‌‌ها هست زیبایی خاصی به این منطقه داده است در روزهای تعطیل و فصل بهار و تابستان افراد زیادی برای گذراندن اوقات فراغت به این دره می‌آیند.

کوه چهل مرد شهید ارومیه

موقعیت جغرافیایی: رشته‌کوه‌‌های آذربایجان غربی را در واقع باید دنباله‌ی رشته‌کوه عظیم زاگرس محسوب کرد، که در حدود جنوبی استان توسط رودخانه‌ی گدار (گاده‌ر) در شهرستان نقده از رشته‌ی اصلی جدا شده است. این رشته‌کوه که در غرب دریاچه‌ی ارومیه و در امتداد مرز ایران و ترکیه و نیز بخشی از مرز ایران و عراق کشیده شده است، گستره‌ای شمالی جنوبی داشته و یال‌‌های اصلی آن غالباً مرزهای مشترک ایران و کشورهای ترکیه و عراق را تشکیل می‌دهند.

این رشته‌کوه‌‌ها مساحتی بالغ بر 15 هزار و 200 کیلومتر مربع را در بر گرفته‌اند و طول آن در حدود 314 کیلومتر می‌باشد. ارتفاعات این منطقه به علت بعد مسافت و مشکلات دسترسی و نیز مرزی بودن، بسیار کم مورد توجه کوهنوردان کشور قرار گرفته‌اند. لذا کوه‌‌های نوار مرزی آذربایجان غربی بسیار ناشناخته‌اند و این در حالی است که از شمال تا جنوب آن قلل، غارها، دیوارها، یخچال‌‌ها، دریاچه‌‌ها، دره‌‌ها و مناطق جنگلی زیبا و بکر و دیدنی بسیاری وجود دارد که از جمله آنها باید از کلاهک سنگی عظیم ماکو، دره زنگبار ارتفاعات بورآلان، غار عظیم بوغلو، قلل چرکین، اورین، بره عزد، ستاره لوند، زیارت بابیون، دره ره‌ش، دالامپر، بزسینا، مرگ زیارت، سه کوچه و سپی‌ڕێز نام برد.

همچنین دریاچه‌‌های کوهستانی کوچک شمیران، دالامپر و مارمیشو از عمده‌ترین دریاچه‌‌های کوهستانی این دیار می‌باشند.

گفتنی است نام کوه به دلیل وجود چهل قبر که تاریخچه آنها نامعلوم و اهالی منطقه معتقدند که این قبور متعلق به شهدای اسلام است که در بالای این کوه قرار دارند، نامگذاری شده است

موزه‌ی ارومیه

موزه‌ی ارومیه در خیابان بهشتی این شهر قرار دارد. این موزه در سال 1346ش بنا شد و دارای یک تالار بزرگ مخصوص اشیای باستانی و تاریخی دوره‌‌های مختلف تاریخی و تالاری کوچک است که به موزه‌ی مردم‌شناسی اختصاص دارد. در این تالار در ایام برگزاری مراسم، فیلم و اسلاید به نمایش گذاشته می‌شود. در موزه‌ی ارومیه مجموعه‌ای از کتاب‌‌های نفیس خطی که اکثر آن‌‌ها قرآن مجید و کتب دینی و اسلامی است، نگهداری می‌شود. همچنین اشیایی از دوره‌‌های ما قبل تاریخ، هم تاریخی و هم اسلامی و نیز اشیایی مربوط به هنرهای ملی و تزیینی مردم‌شناسی، صنایع دستی و ... نیز در این موزه به چشم می‌خورد

 موزه‌ی ارومیه یکی از موزه‌‌های غنی کشور محسوب می‌شود و قدیمی‌ترین آثار آن متعلق به هزاره‌ی هفتم ق.م است. در این موزه سه خط نوشته از هزاره اول قبل از میلاد به نام‌‌های "استل کێله‌شین"، "استل موانا" و کتیبه‌ی محمودآباد نگهداری می‌شود که به خط میخی اورارتوبی است. جدیدترین آثار این موزه مربوط به دوره‌ی قاجار است

مسجد امام شافعی (رح) ارومیه

مسجد امام شافعي اروميه، (مسجد جامع اهل سنت اروميه) در خيابان دروازه‌ مهاباد كوچه‌ی امام غزالي در مرکز ارومیه‌ واقع است. این مسجد در سال 1288 ه. ش، بنا گردیده و در سال 1360 ه.ش، بازسازی شده است. مناره‌ی قدیمی این مسجد در رده‌ی آثار تاریخی شهرستان به ثبت رسیده است. این مسجد همکنون محل برگزاری نمازهای جمعه‌ و جماعات و عیدین اهل سنت است.

کلیسای سیر ارومیه

نام اصلي اين كليسا مارسرگيز مي‌باشد و در 5 كيلومتري جنوب‌غربي شهر اروميه نزديك تفرجگاه بند قرار دارد. مارسرگيز از كلمه‌ی مار به معني حضرت يا صاحب و سرگيز لغت يوناني سن جرج می‌باشد كه در واقع محل دفن مارسرگيز است. اين كليسا كه زيارتگاه مسيحيان می‌باشد با توجه به سبك معماري و مندرجات كتب مورخان آشوريها بنایي است مربوط به دوره‌ی ساساني كه در زمان خسرو پرويز به مناسبت غلبه‌ی او به روميان توسط زوجه‌اش شيرين ساخته شد.

بازار اروميه 

بازار اروميه در گوشه‌ی جنوب شرقي شهر اروميه واقع گرديده است كه در حال حاضر بخش عمده و سالم آن در بين خيابانهاي امام - عسگرآبادي - اقبال و مهاباد (منتظري) محصور می‌باشد.

طول و عرض این بنا حدوداً 100 در 300 متر می‌باشد.

قديمی‌ترين بخشهاي باقيمانده‌ی محدوده‌ی بازار از دوره‌ی صفويه به بعد می‌باشند؛ مخصوصاً حمامهایي از دوره‌ی زنديه و قاجار باقي مانده كه نمايانگر ذوق معماري دوره‌‌هاي مختلف می‌باشند. هر راسته و بخشي از اين مجموعه داراي فرم و شكل‌بندي خاص خود می‌باشد. وجود تيمچه‌‌ها، سه‌راه‌‌ها، مسجد، حمامها، تماماً دال بر آباداني و تحرك اين بخش از شهر در زماني نه چندان دور می‌باشد.

از خصوصيات بارز اين مجموعه، سادگي معماري آن است، با وجود تفاوتهایي كه از نظر فرم در طاقها و چشمه و گنبدهاي بازار مشاهده می‌شود، هيچ نوع تنوعي از حيث تكنيك هنري مانند كاشيكاري، گچبري، سنگ كاري و دربهاي قديمي پركار چوبي در بازار ديده نمی‌شود، مصالح تمام راسته بازارها و چهارسوها از آجر انتخاب و اكثراً حتي فاقد اندود ساده‌ی گچ نيز می‌باشند.

تنها تنوع مجموعه، ذوق و سليقه‌ی معماران دوره‌‌هاي مختلف است كه هر كدام با انتخاب فرمي خاص از نظر شكل قوسها، اثري از خود به يادگار گذاشته‌اند.

کلیسای ننه مریم

کلیسای ننه مریم- که امروزه به نام کلیسای شرق آشور نامیده می‌شود- در خیابان قدس شهر ارومیه قراردارد و یکی از آثار بی‌نظیر و تاریخی آشوری‌‌های ارومیه است. در سده‌‌های گذشته، دفن اموات در این محل انجام می‌گرفت. این بنا در طی قرون مورد مرمت قرار گرفت. نمای فعلی متعلق به دوره‌ی ساسانی است و دارای طاق‌‌های بسیار جالب و قرینه‌سازی کاملاً زیبا- قابل مقایسه با معماری آتشکده‌‌های ساسانی است. طبق روایت نویسندگان آشوری و مسیحی این بنا قبلاً آتشکده بود و یکی از معابد معروف زرتشتیان این دیار به شمار می‌رفت.

مسجد سردار

مسجد سردار يكي از قديمي‌ترين مساجد شهرستان اروميه مي‌باشد كه داراي آجركاري و ستونهاي قديمي مي‌باشد و قدمتش به دوره‌ی قاجاريه برمي‌گردد. بناي اين مسجد را عظيم‌السلطنه مشهور به سردار ساخته است كه در سال 1331 هـ. ق توسط وي ساعت بزرگي به آن نصب كردند و به همين دليل به مسجد (ساعتلو(نيز شهرت دارد.

مجتبی علیزاده مدیر شهرداری منطقه 4

دی ان ان